Κυκλοφόρησε το 1983, αλλά σήμερα το «Mr Roboto» ακούγεται πιο επίκαιρο από ποτέ. Πώς οι Styx έγραψαν ένα τραγούδι που μοιάζει με προφητεία
Το «Mr Roboto» των Styx δεν είναι απλά ένα τραγούδι που άφησε το στίγμα του στη μουσική των 80s· είναι ένα κομμάτι που μοιάζει να είχε προβλέψει το μέλλον μας. Σε μια εποχή όπου το synth-pop και οι prog-rock πειραματισμοί ήταν στο απόγειό τους, οι Styx κυκλοφόρησαν το 1983 το Kilroy Was Here, ένα concept album που μιλούσε για λογοκρισία, ρομπότ και έναν κόσμο όπου οι μηχανές παίρνουν τη θέση των ανθρώπων. Τότε ίσως έμοιαζε σαν μια ακόμη υπερβολή της rock φαντασίας, σήμερα όμως το «Mr Roboto» ακούγεται πιο επίκαιρο από ποτέ.
Το τραγούδι μας συστήνει τον Kilroy, έναν ήρωα μισό άνθρωπο – μισό ρομπότ, που προσπαθεί να δραπετεύσει από μια δυστοπική κοινωνία, όπου οι άνθρωποι έχουν μετατραπεί σε υποτακτικούς των μηχανών. Οι στίχοι, με το μυστήριο “Domo arigato, Mr Roboto”, συνδυάζουν ιαπωνικά και αγγλικά, δίνοντας μια αίσθηση μελλοντολογικής επικοινωνίας, ενώ τα vocoder εφέ και τα synths έδιναν στον ήχο κάτι το εντελώς ξένο για την εποχή. Και όμως, αυτό το πείραμα έμελλε να γίνει η μεγαλύτερη επιτυχία της μπάντας.
Στην πραγματικότητα, ο Dennis DeYoung δεν πίστευε ποτέ ότι το «Mr Roboto» θα γινόταν hit. Το θεωρούσε περισσότερο μια εισαγωγή, ένα ορχηστρικό πέρασμα που θα έδενε το άλμπουμ με το συνοδευτικό short film και τη θεατρικότητα των live shows. Κι όμως, το κομμάτι όχι μόνο κατέκτησε τα charts, αλλά έγινε και σημείο αναφοράς για το πώς η pop κουλτούρα αντιμετώπιζε το μέλλον και τη σχέση μας με την τεχνολογία.
Διαβάστε Eπίσης: Spinal Tap II: Ο Paul McCartney τσακώνεται και το internet παραληρεί
Αν σκεφτούμε πόσο έχουν εξελιχθεί τα πράγματα από τότε, δεν είναι τυχαίο που το τραγούδι έχει επανέλθει στη συζήτηση. Από τα έξυπνα κινητά και τα virtual assistants, μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη και τα ρομπότ που ήδη δοκιμάζονται σε βιομηχανίες, οι φόβοι των Styx μοιάζουν λιγότερο επιστημονική φαντασία και περισσότερο καθημερινότητα. Ο DeYoung μάλιστα το είχε δηλώσει ξεκάθαρα σε συνέντευξή του το 2020: «Με την άνοδο της αυτοματοποίησης και της τεχνητής νοημοσύνης, το τραγούδι αυτό γίνεται το πιο σχετικό απ’ όλα. Είτε μας αρέσει είτε όχι, τα ρομπότ θα έχουν σημασία στο μέλλον».
Και αν το δούμε πιο ψύχραιμα, πόσο μακριά είμαστε από τον κόσμο του Kilroy; Ήδη βλέπουμε εργαζόμενους να αντικαθίστανται από μηχανές, την τεχνητή νοημοσύνη να μπαίνει στη μουσική, στη συγγραφή, στην τέχνη, και την κοινωνία να αναρωτιέται πού τελειώνει η δημιουργικότητα του ανθρώπου και πού αρχίζει η παραγωγικότητα των αλγορίθμων. Είναι σχεδόν ανατριχιαστικό το πόσο προφητικό ακούγεται ένα τραγούδι που γράφτηκε πριν από 40 χρόνια.
Το Kilroy Was Here συνολικά είχε ως κεντρικό θέμα τη λογοκρισία και τον έλεγχο, κάτι που θύμιζε σε πολλούς τις ιδέες του George Orwell στο 1984. Εξάλλου, βρισκόμασταν μόλις ένα χρόνο πριν το «μαγικό» 1984, και οι ανησυχίες για έναν κόσμο με “newspeak” και “thought police” ήταν διάχυτες στην κουλτούρα. Οι Styx πήραν αυτές τις ανησυχίες και τις μετέτρεψαν σε ένα θεατρικό rock έργο που έμοιαζε πιο κοντά σε δυστοπικό musical παρά σε τυπικό δίσκο.
Διαβάστε Eπίσης: Η συγκινητική επιστολή της Lady Gaga στον David Bowie που αποκαλύφθηκε στο Λονδίνο
Η αλήθεια είναι ότι το κοινό τότε διχάστηκε. Από τη μια, το «Mr Roboto» μπήκε στη μουσική ιστορία ως ένα από τα πιο παράξενα αλλά και πετυχημένα singles. Από την άλλη, οι πιο «σκληροπυρηνικοί» fans του κλασικού ροκ θεωρούσαν ότι το τραγούδι ήταν υπερβολικά εμπορικό, υπερβολικά «sci-fi» και μακριά από το κλασικό ύφος της μπάντας. Ωστόσο, ο χρόνος έδειξε ότι η επιλογή αυτή έκανε τους Styx αθάνατους.
Σήμερα, η φράση «Mr Roboto» έχει περάσει στη συλλογική μνήμη σαν σύμβολο ενός μέλλοντος όπου τα όρια ανθρώπου και μηχανής θολώνουν. Είναι αρκετό να δεις πόσο συχνά το τραγούδι αναφέρεται σε σειρές, ταινίες και memes, για να καταλάβεις ότι η πολιτιστική του κληρονομιά ξεπερνά κατά πολύ την εποχή της κυκλοφορίας του. Και όσο προχωράμε σε μια εποχή όπου οι εικονικοί βοηθοί μιλούν μαζί μας σαν άνθρωποι και τα ρομπότ αρχίζουν να αποκτούν πρόσωπο, το «Mr Roboto» ακούγεται λιγότερο σαν τραγούδι και περισσότερο σαν προειδοποίηση.
Η ίδια η μπάντα, με το πέρασμα του χρόνου, το έχει χαρακτηρίσει ως το πιο «προφητικό» της έργο. Δεν είναι μόνο το concept, είναι η αίσθηση ότι κατάφεραν να αποτυπώσουν κάτι που έμοιαζε αδιανόητο τότε, αλλά σήμερα αποτελεί κομμάτι της ζωής μας. Το μέλλον που φοβόταν ο Kilroy ίσως να μην είναι ακριβώς μπροστά μας με τον ίδιο τρόπο, αλλά οι ανατριχιαστικές ομοιότητες κάνουν το τραγούδι να αντέχει στον χρόνο.
Διαβάστε Eπίσης: David Gilmour: Θέλει να δει τον εαυτό του σε Pink Floyd avatar show στο Las Vegas Sphere
Όσο για το αν το τραγούδι «θα ορίσει το μέλλον της ανθρωπότητας», όπως είχε δηλώσει ο DeYoung; Μπορεί να ακούγεται υπερβολικό, αλλά σίγουρα είναι ένα από τα ελάχιστα pop culture κομμάτια που τόλμησαν να κοιτάξουν μπροστά με τέτοια τόλμη. Και το πιο συναρπαστικό; Ότι όσο περνούν τα χρόνια, το τραγούδι μοιάζει όλο και πιο αληθινό.
