Ο Elvis Presley υπήρξε για δεκαετίες το απόλυτο σύμβολο της αμερικανικής μουσικής, της λάμψης και μιας ολόκληρης εποχής που όρισε τι σημαίνει rock ’n’ roll. Όταν όμως στο προσκήνιο εμφανίστηκαν The Beatles και κατέκτησαν τον κόσμο με ταχύτητα που κανείς δεν περίμενε, γεννήθηκε μια σιωπηλή σύγκρουση. Η φράση ότι ο Elvis Presley θεωρούσε τους The Beatles «anti-American» παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο αινιγματικά και συζητημένα κεφάλαια της μουσικής ιστορίας.
Για να καταλάβει κανείς γιατί ειπώθηκε κάτι τόσο βαρύ, χρειάζεται να γυρίσει πίσω στον χρόνο, πολύ πριν οι δρόμοι των δύο πλευρών συναντηθούν. Στο λιμάνι του Λίβερπουλ, τέσσερα νεαρά αγόρια περίμεναν με ανυπομονησία τα αμερικανικά βινύλια που έφταναν μέσω των πλοίων. Εκεί, μέσα από τα ραδιόφωνα και τους δίσκους, γνώρισαν τον ήχο που τους άλλαξε τη ζωή. Ο Elvis Presley δεν ήταν απλώς ένας τραγουδιστής γι’ αυτούς· ήταν πρότυπο, έμπνευση και σημείο αναφοράς. Η εικόνα του, η φωνή του και η στάση του πάνω στη σκηνή τους έδειξαν ότι η μουσική μπορεί να γίνει τρόπος ζωής.
Την ίδια στιγμή, ο Elvis είχε ήδη κατακτήσει την Αμερική και όχι μόνο. Κυριαρχούσε στα charts, στην τηλεόραση, στις αφίσες και στη φαντασία εκατομμυρίων ανθρώπων. Ήταν το πρόσωπο μιας χώρας που ένιωθε σίγουρη για την πολιτιστική της δύναμη. Όμως, λίγα χρόνια αργότερα, οι The Beatles θα έκαναν ακριβώς το ίδιο, αυτή τη φορά ως εξαγωγή από τη Βρετανία προς τον υπόλοιπο κόσμο, και ειδικά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Διαβάστε Επίσης: Ο Elvis Presley “επιστρέφει” στη σκηνή: Το soundtrack του Baz Luhrmann ζωντανεύει τους μύθους του
Όταν η Beatlemania σάρωσε την Αμερική στα μέσα της δεκαετίας του ’60, το πολιτιστικό σοκ ήταν τεράστιο. Τέσσερις Βρετανοί μουσικοί κατέκλυσαν την αγορά, γέμισαν στάδια, άλλαξαν μόδες και μίλησαν απευθείας σε μια νεολαία που έψαχνε νέες ταυτότητες. Για πολλούς Αμερικανούς, αυτό ήταν απλώς η φυσική εξέλιξη της μουσικής. Για τον Elvis Presley, όμως, τα πράγματα ήταν πιο σύνθετα.
Η πολυσυζητημένη συνάντηση των δύο κόσμων έγινε το καλοκαίρι του 1965, στο σπίτι του Elvis στο Bel Air. Οι The Beatles, τότε στο απόγειο της φήμης τους, βρέθηκαν απέναντι στον άνθρωπο που κάποτε θεωρούσαν ήρωά τους. Το κλίμα, όμως, δεν ήταν αυτό που περίμεναν. Οι πρώτες στιγμές χαρακτηρίστηκαν από αμηχανία και σιωπή. Οι κουβέντες δεν έβγαιναν εύκολα και οι δύο πλευρές έμοιαζαν να μην ξέρουν πώς να επικοινωνήσουν εκτός σκηνής.
Η κατάσταση άλλαξε μόνο όταν μπήκαν τα όργανα στη μέση. Εκεί, στη γλώσσα που όλοι καταλάβαιναν, η ένταση έσπασε. Η μουσική λειτούργησε σαν κοινό έδαφος, σαν τρόπος να γεφυρωθεί ένα χάσμα που δεν ήταν μόνο καλλιτεχνικό, αλλά και γενεαλογικό. Παρ’ όλα αυτά, η βραδιά δεν άφησε την αίσθηση μιας πραγματικής σύνδεσης.
Διαβάστε Επίσης: Elvis Presley: Το ‘EPiC In Concert’ φέρνει στο φως τη δική του αλήθεια μέσα από σπάνιο αρχειακό υλικό
Δημόσια, ο Elvis παρέμεινε ευγενικός. Σε συνεντεύξεις και εμφανίσεις του, μιλούσε θετικά για νέα συγκροτήματα και δεν έδειχνε ανοιχτά την ενόχλησή του. Πίσω από κλειστές πόρτες, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική. Με το πέρασμα των χρόνων, άρχισε να βλέπει τους The Beatles όχι απλώς ως ανταγωνιστές, αλλά ως σύμβολο μιας αλλαγής που δεν του άρεσε.
Στα μάτια του Elvis Presley, οι The Beatles εκπροσωπούσαν κάτι ξένο προς την Αμερική που εκείνος είχε αγαπήσει. Η εμφάνισή τους, η στάση τους και η επιρροή τους στη νεολαία τον έκαναν να πιστεύει ότι υπονόμευαν τις παραδοσιακές αξίες. Δεν ήταν μόνο θέμα μουσικής. Ήταν θέμα πολιτισμού, ελέγχου και ταυτότητας.
Αυτή η σκέψη κορυφώθηκε στη διάσημη συνάντησή του με τον Πρόεδρο Nixon το 1970. Εκεί, ο Elvis δεν μάσησε τα λόγια του. Σύμφωνα με καταγεγραμμένες σημειώσεις, εξέφρασε ανοιχτά την άποψη ότι οι The Beatles καλλιεργούσαν ένα αντι-αμερικανικό πνεύμα. Υποστήριξε ότι ήρθαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, κέρδισαν χρήματα και φήμη, και στη συνέχεια επέστρεψαν στη Βρετανία προωθώντας ιδέες που, κατά τη γνώμη του, έβλαπταν την Αμερική.
Διαβάστε Επίσης: Frank Sinatra vs Elvis Presley: Η μουσική σύγκρουση που χώρισε δύο εποχές
Λίγο αργότερα, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του σε υπηρεσίες ασφαλείας, επανέλαβε παρόμοιες απόψεις, συνδέοντας τους The Beatles με προβλήματα της νεολαίας, με εμφάνιση που θεωρούσε προκλητική και με μουσική που, όπως πίστευε, περνούσε λάθος μηνύματα. Για τον Elvis Presley, οι αλλαγές που έβλεπε γύρω του δεν ήταν απλώς κοινωνικές· ήταν απειλητικές.
Το ερώτημα παραμένει: πίστευε πραγματικά όλα αυτά ή επρόκειτο για ζήλια; Η απάντηση πιθανότατα βρίσκεται κάπου στη μέση. Ο Elvis είχε συνηθίσει να είναι το απόλυτο κέντρο του μουσικού κόσμου. Η εμφάνιση των The Beatles άλλαξε τις ισορροπίες και έδειξε ότι η εξουσία μπορεί να μετακινηθεί. Η αίσθηση ότι μια νέα γενιά και μια άλλη χώρα καθόριζαν πια τις τάσεις ίσως του δημιούργησε φόβο και πικρία.
Σε κάθε περίπτωση, η στάση του Elvis Presley απέναντι στους The Beatles αποκαλύπτει πολλά για την εποχή. Ήταν μια περίοδος τεράστιων αλλαγών, όπου η μουσική έγινε πεδίο μάχης για ιδέες, αξίες και ταυτότητες. Οι The Beatles δεν ήταν απλώς ένα συγκρότημα. Ήταν σύμβολο μιας παγκόσμιας μετατόπισης, και ο Elvis το ένιωσε αυτό περισσότερο από πολλούς.
Η ιστορία αυτή δεν αφορά μόνο δύο θρύλους. Αφορά το πώς αντιδρά ένας κόσμος όταν βλέπει τον εαυτό του να αλλάζει. Και μέσα σε αυτή τη σύγκρουση, ο χαρακτηρισμός «anti-American» λέει περισσότερα για τους φόβους και τις ανησυχίες του Elvis Presley, παρά για τους ίδιους τους The Beatles.
