Η κληρονομιά του Johnny Cash βρίσκεται ξανά στο προσκήνιο — αυτή τη φορά, όχι για τη μουσική του, αλλά για τη φωνή του. Το ίδρυμα που διαχειρίζεται τα δικαιώματα του θρυλικού τραγουδιστή κατέθεσε αγωγή εναντίον της Coca-Cola, κατηγορώντας την εταιρεία ότι χρησιμοποίησε απομίμηση της χαρακτηριστικής φωνής του Cash σε τηλεοπτική διαφήμιση χωρίς άδεια. Η υπόθεση θεωρείται ιστορική, καθώς είναι η πρώτη που κατατίθεται βάσει του νέου “ELVIS Act” στο Τενεσί, νόμου που επεκτείνει νομικά την προστασία της φωνής των καλλιτεχνών.
Η μήνυση, που υποβλήθηκε σε ομοσπονδιακό δικαστήριο του Νάσβιλ, υποστηρίζει ότι η Coca-Cola προσέλαβε έναν “tribute performer” –τον Shawn Barker– για να τραγουδήσει σε νέο διαφημιστικό jingle που προβάλλεται κατά τη διάρκεια αγώνων κολεγιακού ποδοσφαίρου. Σύμφωνα με το John R. Cash Revocable Trust, η φωνή στο σποτ ακούγεται “παραπλανητικά παρόμοια” με την αυθεντική, βαθιά και χαρακτηριστική φωνή του Johnny Cash, και χρησιμοποιήθηκε χωρίς καμία άδεια ή αποζημίωση.
Διαβάστε Επίσης: Paul McCartney: Η απίστευτη φάρσα με το δέμα που έστειλε σε δημοσιογράφο
Ο Tim Warnock, δικηγόρος της οικογένειας, δήλωσε ότι η υπόθεση έχει στόχο όχι μόνο να προστατεύσει την κληρονομιά του Cash, αλλά και να στείλει ένα μήνυμα για όλους τους καλλιτέχνες. «Η κλοπή της φωνής ενός καλλιτέχνη είναι πράξη κλοπής — της ταυτότητάς του, της ακεραιότητάς του και της ίδιας του της ανθρωπιάς», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στην αγωγή, το ίδρυμα υποστηρίζει ότι η Coca-Cola παραβίασε τα δικαιώματα δημοσιότητας του Cash, κερδίζοντας οικονομικά από το εμπορικό κύρος του, χωρίς καμία άδεια. Παράλληλα, ζητείται δικαστική εντολή για την άμεση απόσυρση της διαφήμισης, καθώς και χρηματικές αποζημιώσεις για παραβίαση της νέας νομοθεσίας, του νόμου περί προστασίας καταναλωτή του Τενεσί, αλλά και του ομοσπονδιακού νόμου περί ψευδών υποστηρίξεων.
Διαβάστε Επίσης: John Lennon – Yoko Ono: Νέο ντοκιμαντέρ αποκαλύπτει το απόγευμα πριν το μοιραίο
Ο ELVIS Act (Ensuring Likeness Voice and Image Security Act), που τέθηκε σε ισχύ το καλοκαίρι του 2024, είναι ο πρώτος νόμος στις ΗΠΑ που προστατεύει ρητά όχι μόνο την εικόνα, αλλά και τη φωνή ενός καλλιτέχνη από μη εξουσιοδοτημένη χρήση. Ο νόμος πήρε το όνομά του από τον Elvis Presley και προέκυψε ως απάντηση στη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία επιτρέπει πλέον τη δημιουργία ρεαλιστικών “ηχητικών κλώνων”.
Ωστόσο, στην υπόθεση του Cash δεν γίνεται λόγος για AI-generated voice, αλλά για ανθρώπινη απομίμηση. Το ίδρυμα ισχυρίζεται ότι η Coca-Cola «πειραματίστηκε» με τη φωνή του καλλιτέχνη για εμπορικούς σκοπούς, εκμεταλλευόμενη τη νοσταλγία και το κύρος του ονόματος του “Man in Black”. Το επιχείρημα είναι πως, ακόμη κι αν η φωνή προέρχεται από tribute artist, η πρόθεση και το αποτέλεσμα είναι εξίσου παραπλανητικά για το κοινό.
Η Coca-Cola, από την πλευρά της, δεν έχει απαντήσει δημόσια στις κατηγορίες. Αντίθετα, ο μάνατζερ του Barker δήλωσε πως ο τραγουδιστής ήταν ενθουσιασμένος όταν του προτάθηκε να συμμετάσχει στη διαφήμιση, σημειώνοντας ότι «ο Shawn Barker αποδίδει τη μουσική του Cash εδώ και δύο δεκαετίες, με σεβασμό και αγάπη».
Διαβάστε Επίσης: Johnny Cash: Η αληθινή ιστορία του λαϊκού ήρωα της αμερικανικής μουσικής
Παρότι ο Barker δεν είναι κατηγορούμενος στην υπόθεση, η νομική βάση του ELVIS Act ανοίγει πλέον τον δρόμο για πολύ ευρύτερη προστασία. Μέχρι σήμερα, η νομολογία των ΗΠΑ –ιδίως μετά την υπόθεση της Bette Midler εναντίον της Ford στα ’80s– κάλυπτε μόνο περιπτώσεις εμπορικής διαφήμισης που δημιουργεί ψευδή εντύπωση έγκρισης από τον καλλιτέχνη. Το Τενεσί, όμως, με τον νέο νόμο, προσθέτει και την παράμετρο της φωνής ως στοιχείο ταυτότητας που δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς ρητή άδεια.
Αυτό σημαίνει ότι παρόμοιες υποθέσεις –όπως εκείνη του Rick Astley εναντίον του Yung Gravy το 2023, όπου ο ράπερ χρησιμοποίησε απομίμηση της φωνής του τραγουδιστή στο “Betty (Get Money)”– ενδέχεται στο μέλλον να έχουν διαφορετική νομική κατάληξη. Ο νόμος του Τενεσί αποτελεί προηγούμενο που θα μπορούσε να επηρεάσει το πώς η μουσική βιομηχανία αντιμετωπίζει τα ζητήματα ταυτότητας και πνευματικής ιδιοκτησίας στην εποχή της ψηφιακής αναπαραγωγής.
Η οικογένεια του Cash έχει μακρά ιστορία στην προσεκτική διαχείριση της μουσικής και της εικόνας του. Τα δικαιώματα των τραγουδιών του παραμένουν ενεργά και έχουν αδειοδοτηθεί επανειλημμένα για διαφημίσεις, σειρές και εκδηλώσεις, όπως τα Super Bowl. Η διαφήμιση της Coca-Cola, όμως, φαίνεται πως ξεπέρασε τα όρια, αγγίζοντας ευαίσθητα ζητήματα καλλιτεχνικής ηθικής και ταυτότητας.
Αν η υπόθεση οδηγηθεί σε δίκη, ενδέχεται να γίνει ορόσημο στη νομική ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, θέτοντας τα θεμέλια για το πώς θα ορίζεται στο εξής η “φωνή” ως στοιχείο ιδιοκτησίας. Μέχρι τότε, η φράση του ίδιου του Cash — “Truth is like the sun. You can shut it out for a time, but it ain’t goin’ away.” — αποκτά ένα νέο, βαθύτερο νόημα: γιατί για τους καλλιτέχνες, η φωνή τους είναι το ίδιο τους το φως.
Και τώρα, σχεδόν είκοσι χρόνια μετά τον θάνατό του, ο Johnny Cash συνεχίζει να υπερασπίζεται αυτό το φως — μέσα από τη δικαιοσύνη, την ηθική και τη φωνή που κανείς δεν μπορεί να μιμηθεί πραγματικά.
