«Η Google έχει ως αποστολή να προσφέρει στους ανθρώπους τις πληροφορίες που ζητούν, αλλά μερικές φορές οι πληροφορίες που οι χρήστες νομίζουν ότι θέλουν δεν είναι πραγματικά οι πιο χρήσιμες», λέει η Σάρα Πρες, διευθύντρια ψηφιακού μάρκετινγκ στην πλατφόρμα SEO Dragon Metrics.
Η Dragon Metrics βοηθά επιχειρήσεις να βελτιώσουν την ορατότητα των ιστοσελίδων τους στην Google μέσω τεχνικών βελτιστοποίησης για μηχανές αναζήτησης (SEO). Η εργασία αυτή απαιτεί προσεκτική ανάλυση των αποτελεσμάτων της Google, και πριν από λίγα χρόνια, η Πρες παρατήρησε κάτι ανησυχητικό.
Εξετάζοντας πώς η Google χειρίζεται θέματα αμφιλεγόμενα, διαπίστωσε πως «σε πολλές περιπτώσεις, τα αποτελέσματα ήταν σοκαριστικά», ανέφερε στο BBC. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν οι διαφορετικές απαντήσεις που εμφανίζονταν για ερωτήματα σχετικά με την υγεία.
Η Google συνήθως εμφανίζει σύντομες, «προτεινόμενες απαντήσεις» (Featured Snippets) από διάφορες πηγές του διαδικτύου. Σε μια αναζήτηση για «σύνδεση μεταξύ καφέ και υπέρτασης», η απάντηση που εμφανίστηκε ήταν ένα άρθρο της Mayo Clinic, με τη φράση «Η καφεΐνη μπορεί να προκαλέσει μια σύντομη, αλλά δραματική αύξηση της αρτηριακής σας πίεσης». Όταν, ωστόσο, η Πρες έψαξε το αντίθετο, «καμία σύνδεση μεταξύ καφέ και υπέρτασης», το ίδιο άρθρο εμφανιζόταν με μια αντίθετη πρόταση: «Η καφεΐνη δεν έχει μακροπρόθεσμη επίδραση στην αρτηριακή πίεση και δεν συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο».
Η Google αντλεί αποσπάσματα βάσει του τι ψάχνουν οι χρήστες, παρουσιάζοντάς τους ουσιαστικά τις απαντήσεις που περιμένουν να δουν. Παρόμοια αντίθετα αποτελέσματα βρέθηκαν όταν η Πρες έψαξε για το αν η κατανάλωση ζάχαρης συνδέεται με τη ΔΕΠΥ.
Αντιδρώντας σε αυτό, η Google τονίζει ότι παρέχει αμερόληπτα αποτελέσματα και βοηθά τους χρήστες να βρουν τις πληροφορίες που αναζητούν. «Σκοπός μας είναι να εμφανίζουμε ποιοτικά αποτελέσματα, συναφή με το ερώτημα του χρήστη», δήλωσε εκπρόσωπος της εταιρείας, σημειώνοντας πως προσφέρει ανοιχτή πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα απόψεων από τον ιστό.
Οι Προκλήσεις των «Φυσαλίδων Φίλτρου»
Η Google διαχειρίζεται περισσότερες από 9 δισεκατομμύρια αναζητήσεις καθημερινά, και η πλειοψηφία των χρηστών σπάνια κοιτάζει πέρα από τα πρώτα πέντε αποτελέσματα. Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι συχνά δεν προσέχουν οτιδήποτε βρίσκεται κάτω από τα πρώτα αποτελέσματα, δίνοντας τεράστια δύναμη στη Google να διαμορφώνει την αντίληψη των χρηστών.
Το φαινόμενο των «φυσαλίδων φίλτρου» και των «θαλάμων ηχούς» στο διαδίκτυο, αν και αμφιλεγόμενο, έχει μελετηθεί εκτενώς. Ο ερευνητής Κάιχαν, που εξετάζει πώς οι μηχανές αναζήτησης επηρεάζουν την προκατάληψη επιβεβαίωσης (confirmation bias), υποστηρίζει ότι οι αναζητήσεις μας επηρεάζουν τις πεποιθήσεις μας και ακόμη και την πολιτική μας ταυτότητα.
Ο Ρόλος των Περιορισμών της Τεχνολογίας
Ο Μαρκ Γουίλιαμς-Κουκ, ιδρυτής της πλατφόρμας SEO AlsoAsked, θεωρεί ότι το πρόβλημα πηγάζει από τους τεχνικούς περιορισμούς της Google, τους οποίους οι περισσότεροι χρήστες δεν γνωρίζουν. Έγγραφα της Google που αποκαλύφθηκαν σε πρόσφατη υπόθεση αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας δείχνουν ότι, σε πολλές περιπτώσεις, η Google δεν αξιολογεί ουσιαστικά τα έγγραφα, αλλά εστιάζει στις αντιδράσεις των χρηστών – αν ένα έγγραφο έχει θετική αποδοχή, προωθείται. Αυτός ο μηχανισμός επιλέγει τι θα δουν οι χρήστες, ενισχύοντας την ψευδαίσθηση ότι προσφέρει ουδέτερη αναζήτηση.
Περιορισμένη Διαφάνεια και Λανθασμένες Προσδοκίες
Ο Γουίλιαμς-Κουκ ανησυχεί επίσης για την περιορισμένη κατανόηση των χρηστών, καθώς όταν κάποιος κάνει αναζήτηση με ερώτημα όπως «είναι ο Τραμπ καλός υποψήφιος», η Google δεν αντιμετωπίζει απαραίτητα το ερώτημα ως τέτοιο. Αντί να εμφανίσει ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών, συχνά επιλέγει απλώς δημοφιλείς συνδέσμους με τις λέξεις «Τραμπ» και «καλός υποψήφιος», διαμορφώνοντας έτσι τις προσδοκίες των χρηστών με τρόπο που ίσως δεν είναι ορθός.
Ο Γουίλιαμς-Κουκ πιστεύει ότι οι χρήστες θα πρέπει να γνωρίζουν καλύτερα πώς λειτουργεί η Google ώστε να σκέφτονται πιο κριτικά. Ωστόσο, θεωρεί απίθανο η Google να αποκαλύψει τα μειονεκτήματά της, καθώς κάτι τέτοιο θα απαιτούσε να παραδεχτεί τις αδυναμίες του συστήματός της.
Ο Κάιχαν καταλήγει πως η δύναμη της Google στην καθοδήγηση της αλήθειας εγείρει σοβαρά ερωτήματα: «Είναι η Google υπεύθυνη για τη διόρθωση αυτών των ζητημάτων; Μπορούμε να εμπιστευτούμε τη Google να διορθώσει τον εαυτό της; Και είναι τελικά δυνατόν να διορθωθεί; Αυτά είναι δύσκολα ερωτήματα, και κανείς δεν φαίνεται να έχει τις απαντήσεις».
Το μόνο βέβαιο είναι ότι, σύμφωνα με τον Κάιχαν, η Google δεν κάνει αρκετά για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που σχετίζονται με την αποστολή της.
