Η απόφαση του δικαστηρίου του Μονάχου εναντίον της OpenAI προκαλεί αντιδράσεις σε όλο τον κόσμο. Το ChatGPT βρέθηκε στο επίκεντρο μιας ιστορικής υπόθεσης που ανοίγει νέα συζήτηση για το αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να χρησιμοποιεί ανθρώπινη δημιουργία χωρίς άδεια — και ποιος τελικά φέρει την ευθύνη
Η είδηση ότι το ChatGPT βρέθηκε ένοχο στη Γερμανία για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων κάνει τον γύρο του κόσμου και ταράζει τα νερά στην τεχνολογία και τη μουσική βιομηχανία. Το δημοφιλές σύστημα τεχνητής νοημοσύνης της OpenAI κρίθηκε πως χρησιμοποίησε τραγούδια και στίχους Γερμανών καλλιτεχνών κατά την εκπαίδευσή του, χωρίς σχετική άδεια.
Το περιφερειακό δικαστήριο του Μονάχου αποφάνθηκε πως η εταιρεία είχε συμπεριλάβει τουλάχιστον εννέα γερμανικά τραγούδια στο υλικό εκπαίδευσης των μοντέλων της. Ανάμεσά τους, τα κλασικά κομμάτια «Männer» και «Bochum» του διάσημου τραγουδιστή Herbert Grönemeyer, τα οποία φέρονται να αναπαράγονται σχεδόν αυτούσια όταν ζητούνται από το ChatGPT.
Διαβάστε Επίσης: Charli XCX: «Αυτή τη στιγμή νιώθω πιο εμπνευσμένη από τον κινηματογράφο παρά από τη μουσική»
Η OpenAI καταδικάστηκε να καταβάλει αποζημιώσεις στους δημιουργούς, με το ακριβές ποσό να μην έχει αποκαλυφθεί. Αν και η εταιρεία έχει το δικαίωμα να ασκήσει έφεση, η απόφαση αυτή θεωρείται ιστορική. Νομικοί κύκλοι αναφέρουν ότι μπορεί να αποτελέσει νομικό προηγούμενο όχι μόνο για την Ευρώπη, αλλά και για τις επερχόμενες δίκες στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ήδη υπάρχουν δεκάδες αγωγές εναντίον εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης.
Η προσφυγή κατατέθηκε από τη γερμανική ένωση πνευματικών δικαιωμάτων GEMA, που εκπροσωπεί χιλιάδες συνθέτες, στιχουργούς και δισκογραφικές. Η GEMA υποστήριξε ότι τα μοντέλα της OpenAI “εκπαιδεύονται” με βάση προστατευμένο περιεχόμενο χωρίς καμία άδεια ή οικονομική αποζημίωση. Ο διευθύνων σύμβουλος της GEMA, Tobias Holzmüller, σχολίασε χαρακτηριστικά:
«Το διαδίκτυο δεν είναι κατάστημα αυτοεξυπηρέτησης. Η ανθρώπινη δημιουργικότητα έχει αξία και πρέπει να προστατεύεται».
Διαβάστε Επίσης: Secretini: Το YouTube κανάλι που κάνει τα ελληνικά τραγούδια να ακούγονται σαν Soul των ’50s
Από την πλευρά της, η OpenAI υποστήριξε στο δικαστήριο ότι τα μοντέλα της δεν “αποθηκεύουν” μουσική ή στίχους, αλλά μαθαίνουν μέσω ανάλυσης προτύπων γλώσσας. Σύμφωνα με την εταιρεία, η ευθύνη προκύπτει μόνο αν ο χρήστης ζητήσει ρητά την αναπαραγωγή προστατευμένου υλικού. Με άλλα λόγια, η εταιρεία θεωρεί ότι το ChatGPT απλώς απαντά σε αιτήματα, χωρίς πρόθεση ή αυτόνομη επιλογή.
Το δικαστήριο όμως είχε διαφορετική άποψη. Οι δικαστές του Μονάχου έκριναν ότι τόσο η αποθήκευση όσο και η αναπαραγωγή δημιουργικών έργων, ακόμα και αν γίνεται μερικώς, συνιστούν παραβίαση των νόμων περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Η απόφαση ανοίγει πλέον τον δρόμο για μια σειρά νέων υποθέσεων σε όλη την Ευρώπη, όπου μουσικοί και δημιουργοί ετοιμάζουν προσφυγές κατά των μεγάλων εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης.
Διαβάστε Επίσης: YouTube: Η Google αλλάζει ριζικά το design της πλατφόρμας
Η υπόθεση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα αντιδράσεων απέναντι στη μαζική χρήση δεδομένων από πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης. Το ίδιο θέμα έχει απασχολήσει και τη Universal Music, η οποία είχε κινηθεί νομικά το 2023 κατά της εταιρείας Anthropic, κατηγορώντας την για χρήση στίχων καλλιτεχνών της χωρίς άδεια.
Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι αυτή τη στιγμή μεγάλες δισκογραφικές όπως η Universal και η Warner φαίνεται να διαπραγματεύονται με τεχνολογικές εταιρείες ένα νέο σύστημα αποζημίωσης. Το μοντέλο θα λειτουργεί παρόμοια με τις πλατφόρμες streaming: κάθε φορά που ένα AI μοντέλο χρησιμοποιεί μουσικό περιεχόμενο ή στίχους για εκπαίδευση, θα αποδίδεται αυτόματα ένα μικρό ποσό στους δημιουργούς.
Μάλιστα, οι δισκογραφικές πιέζουν τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης να δημιουργήσουν ειδική τεχνολογία ανίχνευσης, όπως το σύστημα Content ID του YouTube, ώστε να εντοπίζεται πότε χρησιμοποιείται μουσικό έργο χωρίς άδεια. Ένα τέτοιο σύστημα, αν εφαρμοστεί, θα μπορούσε να δημιουργήσει μια πιο ισορροπημένη σχέση ανάμεσα στην καινοτομία και την πνευματική ιδιοκτησία.
Το ChatGPT, που μέχρι τώρα είχε συνδεθεί με τη δημιουργία κειμένων, στίχων και τραγουδιών “κατά παραγγελία”, βρίσκεται ξαφνικά στο επίκεντρο μιας συζήτησης που αφορά ολόκληρη τη βιομηχανία της ψυχαγωγίας. Ποιος έχει δικαίωμα στην τέχνη όταν η τέχνη “παράγεται” από μηχανές; Μπορεί ένα μοντέλο να θεωρηθεί δημιουργός; Και αν όχι, ποιος πρέπει να πληρώνεται για το έργο που το “εμπνέει”;
Οι ειδικοί βλέπουν τη συγκεκριμένη υπόθεση ως καθοριστική. Αν τελικά εδραιωθεί νομικά η ιδέα ότι η εκπαίδευση τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί άδεια χρήσης, τότε ολόκληρη η αγορά θα πρέπει να προσαρμοστεί. Οι εταιρείες θα χρειαστεί να πληρώνουν δικαιώματα για κάθε έργο που χρησιμοποιούν, όπως ακριβώς κάνουν σήμερα οι πλατφόρμες μουσικής.
Η συζήτηση έχει φτάσει ήδη στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Νομικοί επισημαίνουν ότι η απόφαση του Μονάχου θα αποτελέσει οδηγό για επόμενες δίκες, καθώς καθορίζει για πρώτη φορά ότι η “μάθηση” ενός AI μπορεί να θεωρηθεί αναπαραγωγή περιεχομένου. Πρόκειται για μια απόφαση που μπορεί να επηρεάσει την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης για δεκαετίες.
Στην πραγματικότητα, η αντιπαράθεση αυτή δεν αφορά μόνο τα δικαιώματα των μουσικών, αλλά και τη φιλοσοφία της ίδιας της τεχνητής νοημοσύνης. Όταν ένα μοντέλο βασίζεται σε ανθρώπινη δημιουργικότητα, μέχρι πού μπορεί να φτάσει πριν παραβιάσει τα όρια; Το ChatGPT έχει γίνει το πιο διάσημο εργαλείο παραγωγής περιεχομένου, αλλά και το πιο αμφιλεγόμενο.
Η υπόθεση στη Γερμανία ίσως είναι μόνο η αρχή μιας νέας εποχής για την τεχνολογία και το copyright. Όπως σχολιάζουν νομικοί, “η καινοτομία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς σεβασμό στη δημιουργία”. Και η δημιουργία, όσο κι αν την κατανοεί η τεχνητή νοημοσύνη, παραμένει πρωτίστως ανθρώπινη.
